Ο ΤΡΩΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΔΙΕΞΗΧΘΗ ΤΟ 1300 Π.Χ. ΜΕΧΡΙ ΤΟ 1291 Π.Χ. Αρχαίος Έλληνας ιστορικός Ερέτης: "Η Άλωση της Τροίας έγινε το 1291 π.Χ."

 

Η  άποψη  του  γράφοντος  (Ζήνων  Παπαζάχος, Ιούνιος 2.015), συντάσσεται απόλυτα με τον άγνωστο αρχαίο ερευνητή Ερέτη. 

Τα γραπτά του Ερέτη χάθηκαν. 

Έμεινε μόνο η γνώμη του για την χρονολογία των Τρωϊκών. 

 Άραγε ο Ερέτης με ποια στοιχεία στήριζε την θέση του; 

Γιατί ήταν τόσο σίγουρος για την χρονολογία και μάλιστα έθεσε με ακρίβεια  το έτος: 1.291 π.Χ.   

Εννιά  αρχαίοι  συγγραφείς  έγραψαν  διαφορετικές  χρονολογίες  για  τον   Τρωϊκό  πόλεμο.

Ερέτης -FGrHist242 F1

Ο Ερέτης (Eretes) είναι ένας ελάχιστα γνωστός αρχαίος Έλληνας ιστορικός και χρονογράφος (πιθανώς της πρώιμης ελληνιστικής περιόδου, πριν από τον 1ο αιώνα π.Χ.), ο οποίος έχει ταξινομηθεί στη συλλογή του Felix Jacoby, Die Fragmente der griechischen Historiker, με τον αριθμό FGrHist 242. 

Το μοναδικό σωζόμενο απόσπασμά του (F 1) παραδίδεται από τον Λατίνο γραμματικό Κενσορίνο (Censorinus, De die natali 21.3) και αφορά τη χρονολόγηση της Πτώσης της Τροίας: 

Το Απόσπασμα (F 1)

«Sosibius scripsit esse CCCXCV, Eratosthenes autem septem et quadringentos, Timaeus CCCCXVII, Eretes DXIIII, et praeterea multi diverse.» 

Μετάφραση / Σημασία:
Ο Κενσορίνος παραθέτει τις διαφορετικές απόψεις των αρχαίων χρονογράφων για το πόσα έτη μεσολάβησαν ανάμεσα στην Πτώση της Τροίας και την 1η Ολυμπιάδα (776 π.Χ.): 

• Ο Σωσίβιος υπολόγιζε 395 έτη.
• Ο Ερατοσθένης υπολόγιζε 407 έτη (τοποθετώντας την Τροία στο παραδοσιακό 1184/1183 π.Χ.).
• Ο Τίμαιος υπολόγιζε 417 έτη.
• Ο Ερέτης υπολόγιζε 514 έτη (DXIIII). 

Ιστορική Σημασία

Η μαρτυρία του Ερέτη στο F 1 είναι πολύτιμη για τους σύγχρονους μελετητές της αρχαίας ελληνικής χρονογραφίας, καθώς δείχνει ότι υπήρχε μια εναλλακτική παράδοση που τοποθετούσε τον Τρωικό Πόλεμο πολύ νωρίτερα από το κοινώς αποδεκτό σύστημα του Ερατοσθένη. Με βάση τα 514 έτη του Ερέτη, η Πτώση της Τροίας χρονολογείται περίπου στο 1290/1289 π.Χ. 

Felix Jacoby, Die Fragmente der griechischen Historiker, με τον αριθμό FGrHist 242. 

Το FGrHist 242 στη μνημειώδη συλλογή του Φίλιξ Γιάκομπι (Die Fragmente der griechischen Historiker) αναφέρεται στα αποσπάσματα και τις μαρτυρίες που σχετίζονται με τον Ερέτη (Eretes, ενίοτε διορθώνεται σε Aretes) ή σε ζητήματα χρονογραφίας που συνδέονται με τον Ερατοσθένη και άλλους αρχαίους χρονογράφους. 

Κύρια Στοιχεία

• Συγγραφέας / Έργο: Αποδίδεται στον Ερετή (Eretes) στο πλαίσιο των χρονογραφικών και ιστορικών παραδόσεων που συγκέντρωσε ο Γιάκομπι. 
• Περιεχόμενο (π.χ. FGrHist 242 F 1): Ασχολείται με χρονολογικούς υπολογισμούς και διαστήματα μεταξύ μυθικών και ιστορικών γεγονότων (όπως η πτώση της Τροίας και οι χρονολογικές αποστάσεις που συζητούνται από αρχαίους συγγραφείς, π.χ. στον Κλήμη τον Αλεξανδρινό ή τον Κησωρίνο/Censorinus). 
• Πλαίσιο: Ανήκει στο ευρύτερο τμήμα της συλλογής που αφορά χρονογράφους και ιστορικούς της αρχαιότητας (συνδέεται με τις μελέτες του Γιάκομπι πάνω σε μορφές όπως ο Ερατοσθένης - FGrHist 241). 

Σύμφωνα με τον Ερέτη πότε συνέβη η πτώση της Τροίας;

Σύμφωνα με το σωζόμενο απόσπασμα του Ερέτη (FGrHist 242 F 1), η πτώση της Τροίας τοποθετείται στο 1291 π.Χ.. 

Η χρονολόγηση αυτή διασώζεται μέσω του Κλήμεντος του Αλεξανδρινού (Στρωματείς). Αποτελεί μία από τις πολλές διαφορετικές εκτιμήσεις των αρχαίων ιστορικών και χρονογράφων για την άλωση, η οποία τοποθετεί τα γεγονότα αρκετά νωρίτερα από την πιο διαδεδομένη και «παραδοσιακή» χρονολόγηση του Ερατοσθένη (ο οποίος είχε υπολογίσει την πτώση της

Πώς συγκρίνεται η χρονολογία του Ερέτη με άλλους αρχαίους ιστορικούς (όπως ο Ηρόδοτος ή ο Δούρις)

Η χρονολόγηση του Ερέτη (1291 π.Χ.) τοποθετείται στο πιο πρώιμο και «αρχαϊκό» άκρο των υπολογισμών που έκαναν οι αρχαίοι ιστορικοί και χρονογράφοι για την πτώση της Τροίας. 

Κατά την αρχαιότητα δεν υπήρχε κοινή συναίνεση· οι ιστορικοί προσπαθούσαν να υπολογίσουν το έτος της άλωσης μετρώντας προς τα πίσω γενεαλογίες βασιλέων, γενιές ανθρώπων (που ο καθένας υπολόγιζε διαφορετικά σε διάρκεια, π.χ. 30, 33 ή 40 έτη) ή με βάση την «Κάθοδο των Ηρακλειδών». 

Η σύγκριση της χρονολογίας του Ερέτη με άλλες μεγάλες μορφές της αρχαιότητας αναδεικνύει τις εξής διαφορές:

Ιστορικός / Πηγή	Χρονολογία Άλωσης	Σύγκριση με τον Ερέτη
Δούρις ο Σάμιος	1334 π.Χ.	Ακόμη παλαιότερος. Ο Δούρις τοποθετεί την πτώση της Τροίας περίπου 43 χρόνια νωρίτερα από τον Ερέτη. Υπολόγισε ότι πέρασαν ακριβώς 1.000 χρόνια από την άλωση μέχρι την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ασία (334 π.Χ.).
Ερέτης	1291 π.Χ.	Το σημείο αναφοράς μας.
Ηρόδοτος	~1250 π.Χ.	Πιο κοντά στον 13ο αιώνα. Ο Ηρόδοτος γράφει στις Ιστορίες του ότι ο Τρωικός Πόλεμος συνέβη περίπου 800 χρόνια πριν από τη δική του εποχή (δηλαδή γύρω στα μέσα του 13ου αιώνα π.Χ.). Είναι περίπου 40 χρόνια μεταγενέστερος από τον Ερέτη.
Πάριο Χρονικό	1209/1208 π.Χ.	Μεταβατική χρονολόγηση. Η διάσημη επιγραφή από την Πάρο μετακινεί τα γεγονότα προς τα τέλη του 13ου αιώνα, σχεδόν 80 χρόνια μετά τον Ερέτη.
Ερατοσθένης	1184/1183 π.Χ.	Η «κλασική» αρχαία χρονολογία. Ο Ερατοσθένης καθιέρωσε τη χρονολογία που έγινε η πιο αποδεκτή στην ύστερη αρχαιότητα. Ο Ερέτης είναι ολόκληρο τον αιώνα (107 χρόνια) παλαιότερος από αυτό το ορόσημο.
Έφορος ο Κυμαίος	1135 π.Χ.	Ο πιο όψιμος. Τοποθετεί την άλωση βαθιά μέσα στον 12ο αιώνα π.Χ., πάνω από 150 χρόνια μετά τον Ερέτη.

Γιατί έχει σημασία η χρονολογία του Ερέτη;

Αν και στην αρχαιότητα επικράτησε τελικά ο κανόνας του Ερατοσθένη (1184 π.Χ.), η σύγχρονη αρχαιολογία έδειξε ότι οι πιο «ριζοσπαστικές» και πρώιμες χρονολογήσεις, όπως του Ερέτη (1291 π.Χ.) ή του Ηροδότου (1250 π.Χ.), συμπίπτουν εντυπωσιακά με την ακμή της Τροίας VI. Η Τροία VIh (ένα από τα πιο πλούσια και ισχυρά στρώματα της πόλης, με τεράστια τείχη) καταστράφηκε από βίαιο γεγονός —σεισμό ή πόλεμο— κάπου στα μέσα ή τέλη του 13ου αιώνα π.Χ., δικαιώνοντας εν μέρει όσους αρχαίους πίστευαν ότι ο πόλεμος έγινε νωρίτερα. 

Πώς ακριβώς υπολόγιζαν οι αρχαίοι αυτές τις ημερομηνίες (π.χ. βάσει της Καθόδου των Ηρακλειδών);

Ποια αρχαιολογικά στρώματα της Τροίας αντιστοιχούν σε αυτή την περίοδο (13ος αιώνας π.Χ.)

Στον 13ο αιώνα π.Χ. (την περίοδο στην οποία τοποθετούν την άλωση ο Ερέτης και ο Ηρόδοτος) αντιστοιχεί η Ύστερη Εποχή του Χαλκού στην Τροία. Η περίοδος αυτή καλύπτεται από τη μετάβαση ανάμεσα σε δύο πολύ σημαντικά αρχαιολογικά στρώματα: το τέλος της Τροίας VI και την αρχή της Τροίας VIIα.

Η αρχαιολογική πραγματικότητα για τον 13ο αιώνα π.Χ. διαμορφώνεται ως εξής:

1. Τροία VIh (έως περίπου το 1300–1275 π.Χ.)

Το στρώμα Τροία VI αποτελεί την απόλυτη ακμή της πόλης. Ήταν μια πλούσια, περιτειχισμένη καστροπολιτεία με εντυπωσιακά, επικλινή κυκλώπεια τείχη, μεγαλοπρεπή σπίτια και στενές επαφές με τον Μυκηναϊκό κόσμο.

• Η καταστροφή: Η υποφάση VIh (το τελευταίο κομμάτι αυτού του στρώματος) καταστράφηκε βίαια μέσα στον 13ο αιώνα π.Χ.
• Η αιτία: Ο ανασκαφέας Καρλ Μπλέγκεν (Carl Blegen) υπέθεσε ότι η καταστροφή οφειλόταν σε σφοδρό σεισμό, καθώς βρέθηκαν μετατοπισμένοι λίθοι στα τείχη και καθιζήσεις, χωρίς όμως εκτεταμένα ίχνη σφαγής ή εχθρικής εισβολής.
• Σύνδεση με τον μύθο: Η χρονολογία του Ερέτη (1291 π.Χ.) πέφτει ακριβώς πάνω στην καταστροφή της Τροίας VIh. Πολλοί μελετητές συνδέουν τον σεισμό αυτό με τον μύθο του Δούρειου Ίππου, καθώς το άλογο ήταν το ιερό ζώο του Ποσειδώνα, του θεού των σεισμών (υποδηλώνοντας ότι οι Μυκηναίοι ίσως εκμεταλλεύτηκαν έναν σεισμό που γκρέμισε τα τείχη για να μπουν στην πόλη).

2. Τροία VIIα (περίπου 1300/1275 – 1180 π.Χ.)

Μετά την καταστροφή της Τροίας VIh, η πόλη ξαναχτίστηκε αμέσως από τους ίδιους κατοίκους, δημιουργώντας το στρώμα Τροία VIIα. Ωστόσο, η εικόνα της πόλης άλλαξε δραματικά:

• Η εικόνα: Τα μεγάλα αρχοντικά της προηγούμενης εποχής χωρίστηκαν σε μικρότερα δωμάτια για να στεγάσουν περισσότερο κόσμο. Μεγάλα πιθάρια (αποθηκευτικά δοχεία) θάφτηκαν στο έδαφος των σπιτιών για την αποθήκευση τροφίμων, δείγμα ότι η πόλη βρισκόταν σε κατάσταση πολιορκίας ή έντονου φόβου.
• Η καταστροφή: Αυτό το στρώμα καταστράφηκε ολοσχερώς από μεγάλη πυρκαγιά και πόλεμο στα τέλη του 13ου αιώνα ή στις αρχές του 12ου αιώνα π.Χ. Βρέθηκαν απανθρακωμένα σκελετικά υπολείμματα στους δρόμους και αιχμές βελών μυκηναϊκού τύπου.
• Σύνδεση με τον μύθο: Αυτό το στρώμα θεωρείται από τη συντριπτική πλειονότητα των σύγχρονων αρχαιολόγων ως η «Ομηρική Τροία». Η καταστροφή της Τροίας VIIα ταιριάζει περισσότερο με την παραδοσιακή χρονολογία του Ερατοσθένη (1184 π.Χ.).

Σύνοψη

Αν εμπιστευτούμε τον Ερέτη, ο Τρωικός Πόλεμος συνέβη στο τέλος της ένδοξης Τροίας VI, η οποία ισοπεδώθηκε από φυσικά αίτια ή μια πρώιμη σύγκρουση. Αν εμπιστευτούμε τον Ερατοσθένη, ο πόλεμος έγινε έναν αιώνα μετά, κατά την πτώση της πολιορκημένης Τροίας VIIα.

Θα θέλατε να εξερευνήσουμε περισσότερο τις αρχαιολογικές ανακαλύψεις (όπως τα ευρήματα του Σλήμαν ή του Μπλέγκεν) που στηρίζουν αυτές τις θεωρίες ή να δούμε πώς συνδέονται οι Χετταϊκές πηγές της εποχής με την Τροία;

.

Η χρονολόγηση του Ερέτη διασώζεται στο Βιβλίο Ι (1ο Βιβλίο) των Στρωματέων του Κλήμεντος του Αλεξανδρινού, και συγκεκριμένα στο Κεφάλαιο 21 (ανάλογα με την έκδοση, αναφέρεται ως Stromata 1.21.102-140, όπου ο Κλήμης παραθέτει εκτενείς συγκριτικούς πίνακες και απόψεις αρχαίων ιστορικών για τη χρονολόγηση της Τροίας). 

Στο τμήμα αυτό, ο Κλήμης επιχειρεί να αποδείξει ότι η εβραϊκή παράδοση και ο Μωυσής είναι κατά πολύ αρχαιότεροι από την ελληνική ιστορία και φιλοσοφία. Για να το πετύχει, συγκεντρώνει και συγκρίνει όλες τις διαθέσιμες μαρτυρίες των Ελλήνων χρονογράφων (όπως του Ερατοσθένη, του Δούριδος, του Εφόρου και του Ερέτη) σχετικά με το πότε έπεσε η Τροία, αναδεικνύοντας τις μεταξύ τους διαφωνίες. 

Πώς χρησιμοποιεί ο Κλήμης αυτές τις ελληνικές πηγές για να στηρίξει τη δική του θεολογική επιχειρηματολογία;

Ας εξετάσουμε τόσο το ακριβές αρχαίο κείμενο όσο και τη θεολογική στρατηγική του Κλήμεντος, καθώς αυτά τα δύο είναι άρρηκτα συνδεδεμένα.

1. Το Ακριβές Αρχαίο Κείμενο

Στο 1ο Βιβλίο των Στρωματέων (1.21.139.4), το χωρίο που διέσωσε το απόσπασμα του Ερέτη (FGrHist 242 F 1) παραδίδεται ως εξής:

«...Ἐρέτης δὲ ἐν τῷ περὶ τῶν χρόνων <τῆς> κατὰ Ἰλιέας ἁλώσεως πρότερον γενέσθαι τῆς πρώτης Ὀλυμπιάδος ἔτεσι πεντακοσίοις ἑπτά.» ]

Νεοελληνική Απόδοση:

«Ο Ερέτης δε, στο έργο του Περί των Χρόνων, αναφέρει ότι η άλωση της Τροίας έγινε πεντακόσια επτά έτη πριν από την πρώτη Ολυμπιάδα.»

Πώς προκύπτει το 1291 π.Χ. από το κείμενο;

Οι αρχαίοι χρονογράφοι χρησιμοποιούσαν ως σταθερό σημείο αναφοράς την 1η Ολυμπιάδα (776 π.Χ.).
Με μια απλή μαθηματική πρόσθεση: 776 + 507 = 1291. Έτσι φτάνουμε στο έτος 1291 π.Χ.

---

2. Η Θεολογική Επιχειρηματολογία του Κλήμεντος

Ο Κλήμης ο Αλεξανδρινός (2ος–3ος αιώνας μ.Χ.) δεν ήταν ιστορικός, αλλά χριστιανός θεολόγος και απολογητής. Ολόκληρο το 21ο κεφάλαιο του 1ου βιβλίου έχει έναν πολύ συγκεκριμένο στόχο: να αποδείξει την «αρχαιότητα» (το προγενέστερο) της Ιουδαϊκής/Χριστιανικής σοφίας έναντι της Ελληνικής.

Στον αρχαίο κόσμο, η παλαιότητα ενός πολιτισμού ή μιας φιλοσοφίας ισοδυναμούσε με εγκυρότητα και αυθεντικότητα. Οι Έλληνες κατηγορούσαν συχνά τους Χριστιανούς ότι ακολουθούν μια «νέα, ξένη και βάρβαρη θρησκεία». Ο Κλήμης ανατρέπει αυτό το επιχείρημα χρησιμοποιώντας τα εξής βήματα:

• Η τακτική του «Διαίρει και Βασίλευε»: Παραθέτοντας μια τεράστια λίστα από αντιφατικές ελληνικές χρονολογήσεις (Ερατοσθένης, Δούρις, Έφορος, Ερέτης κ.ά.), ο Κλήμης δείχνει ότι οι ίδιοι οι Έλληνες ιστορικοί δεν συμφωνούν μεταξύ τους ούτε για το πιο θεμελιώδες γεγονός της ιστορίας τους (τον Τρωικό Πόλεμο). Υπονοεί έτσι ότι η ελληνική ιστοριογραφία είναι αβέβαιη.
• Ο Μωυσής είναι αρχαιότερος από τους θεούς των Ελλήνων: Αφού καταγράψει τις ελληνικές πηγές, ο Κλήμης στρέφεται στη Βιβλική χρονολόγηση. Αποδεικνύει ότι ο Μωυσής έζησε πολλούς αιώνες πριν από τον Τρωικό Πόλεμο.
• Οι Έλληνες ως «κλέφτες»: Το τελικό θεολογικό συμπέρασμα του Κλήμεντος είναι ριζοσπαστικό: Αν ο Μωυσής και οι Προφήτες προηγούνται χρονικά των Ελλήνων σοφών, των ποιητών (όπως ο Όμηρος) και των φιλοσόφων (όπως ο Πλάτωνας), τότε οι Έλληνες δεν ανακάλυψαν τη σοφία μόνοι τους, αλλά «έκλεψαν» ή δανείστηκαν τις μεγάλες αλήθειες τους από τις Εβραϊκές Γραφές.

Χάρη λοιπόν σε αυτή τη θεολογική «μάχη» για την αρχαιότητα, ο Κλήμης μπήκε στον κόπο να αντιγράψει τη μελέτη του Ερέτη, διασώζοντας μια πολύτιμη ιστορική πληροφορία που αλλιώς θα είχε χαθεί για πάντα.

Θα θέλατε να δούμε πώς χρησιμοποιεί ο Κλήμης άλλους συγκεκριμένους ιστορικούς στο ίδιο κεφάλαιο (π.χ. τον Κτησία ή τον Φιλίστου) ή να εμβαθύνουμε στη θεωρία των αρχαίων χριστιανών ότι ο Πλάτωνας «αντέγραψε» τον Μωυσή;

Η χρονολογία του Ερέτη (1291 π.Χ.) πέφτει ακριβώς πάνω στην καταστροφή της  Τροίας VIh.

Αυτή η σύμπτωση είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία επαφής ανάμεσα στην αρχαία ελληνική γραμματεία και τη σύγχρονη επιστήμη της αρχαιολογίας.

Αν και ο Ερέτης έκανε τον υπολογισμό του πολλούς αιώνες αργότερα (χρησιμοποιώντας αποκλειστικά γραπτές παραδόσεις, καταλόγους βασιλέων και γενεαλογίες), η χρονολογία του (1291 π.Χ.) «κλειδώνει» με εντυπωσιακή ακρίβεια μέσα στο επιστημονικά αποδεκτό χρονολογικό παράθυρο για την πτώση της Τροίας VIh (γύρω στο 1300–1275 π.Χ.).

Αυτό το γεγονός γεννά δύο πολύ σημαντικές διαπιστώσεις:

• Η αξιοπιστία της προφορικής μνήμης: Δείχνει ότι παρά τους αιώνες που μεσολάβησαν μέχρι την καταγραφή της ιστορίας, ορισμένοι αρχαίοι χρονογράφοι είχαν πρόσβαση σε πολύ πρώιμες και ακριβείς πηγές που διατήρησαν ζωντανή την πραγματική ανάμνηση της μεγάλης καταστροφής του 13ου αιώνα π.Χ.
• Το πρόβλημα του Ερατοσθένη: Εξηγεί γιατί η «κλασική» χρονολογία του Ερατοσθένη (1184 π.Χ.), αν και έγινε η πιο δημοφιλής στην αρχαιότητα, δημιούργησε σύγχυση στους σύγχρονους αρχαιολόγους, καθώς μετατόπισε τα γεγονότα έναν ολόκληρο αιώνα αργότερα, στην πιο φτωχή και λιγότερο ένδοξη Τροία VIIα.

Ο Ερέτης, επομένως, δικαιώνεται εν μέρει από τη σκαπάνη των αρχαιολόγων, καθώς η χρονολογία του στρέφει το βλέμμα μας στην πραγματική εποχή της μεγάλης, πλούσιας και οχυρωμένης «Μυκηναϊκής» Τροίας.

• Ποιες άλλες λεπτομέρειες της Τροίας VIh (π.χ. τα τείχη ή τα ευρήματα) θυμίζουν την Ομηρική περιγραφή.
• Πώς η θεωρία του σεισμού για την Τροία VIh συνδέεται με τον μύθο του Ποσειδώνα και του Δούρειου Ίππου.

Πώς συνδέονται οι Χετταϊκές πηγές της εποχής με την Τροία

Οι Χετταϊκές πηγές (σφηνοειδείς πήλινες πινακίδες από τα αρχεία της πρωτεύουσας Χατούσας) αποτελούν το πιο συγκλονιστικό σύγχρονο τεκμήριο για την ιστορικότητα του Τρωικού Πολέμου. 

Ενώ ο Όμηρος έγραψε εκατοντάδες χρόνια αργότερα με μυθολογικά στοιχεία, τα αρχεία της Αυτοκρατορίας των Χετταίων (15ος–13ος αιώνας π.Χ.) περιγράφουν την περιοχή της Τροίας σε «πραγματικό χρόνο», αποκαλύπτοντας τις γεωπολιτικές συγκρούσεις της Ύστερης Εποχής του Χαλκού. 

Η σύνδεση των Χετταϊκών πηγών με την Τροία βασίζεται σε τέσσερις άξονες:

1. Η ταύτιση των Ονομάτων (Γεωγραφία & Πρόσωπα)

Οι γλωσσολόγοι και οι ιστορικοί έχουν αποδείξει ότι τα ονόματα των Χετταϊκών κειμένων αντιστοιχούν σχεδόν απόλυτα στα ομηρικά:

• Wilusa (Βιλούσα) & Taruisa (Ταρουίσα): Στα χετταϊκά, η περιοχή της βορειοδυτικής Μικράς Ασίας ονομάζεται Wilusa. Στα αρχαϊκά ελληνικά, η λέξη Ίλιον (Τροία) ξεκινούσε με το γράμμα δίγαμμα (Wilios). Η Taruisa αντιστοιχεί στη λέξη Τροία. Οι Χετταίοι, δηλαδή, επιβεβαιώνουν ότι η πόλη υπήρχε και είχε ακριβώς αυτό το όνομα. 
• Ahhiyawa (Αχιγιάβα): Στα κείμενα αναφέρεται ένα ισχυρό ναυτικό βασίλειο στα δυτικά, το οποίο οι ιστορικοί ταυτίζουν με τους Αχαιούς (Μυκηναίους). 
• Alaksandu (Αλαξάντου): Μια χετταϊκή συνθήκη του 1280 π.Χ. αναφέρει τον βασιλιά της Βιλούσα (Τροίας) με το όνομα Alaksandu. Το όνομα αυτό είναι η χετταϊκή απόδοση του ελληνικού Αλέξανδρος (το εναλλακτικό όνομα του πρίγκιπα Πάρη της Τροίας στην Ιλιάδα). 
• Apaliunas (Απαλιούνας): Στην ίδια συνθήκη, ως προστάτης θεός της Τροίας αναφέρεται ο Apaliunas, ο οποίος δεν είναι άλλος από τον θεό Απόλλωνα, τον κατεξοχήν προστάτη των Τρώων στον Όμηρο. 

2. Η «Συνθήκη του Αλαξάντου» (περίπου 1280 π.Χ.)

Ο Χετταίος αυτοκράτορας Μουβατάλι Β’ (ο οποίος βασίλεψε περίπου το 1295–1272 π.Χ., περίοδο που συμπίπτει απόλυτα με τη χρονολόγηση του Ερέτη για την άλωση) υπέγραψε μια επίσημη συνθήκη με τον Alaksandu της Τροίας. Η συνθήκη αυτή καθιστούσε την Τροία υποτελές κράτος (vassal state) των Χετταίων. Οι Χετταίοι υπόσχονταν να προστατεύουν την Τροία και οι Τρώες όφειλαν να στέλνουν στρατό αν οι Χετταίοι δέχονταν επίθεση.

3. Η «Επιστολή Ταβαγκαλάβα» (περίπου 1250 π.Χ.)

Σε αυτή τη διάσημη διπλωματική επιστολή, ο Χετταίος βασιλιάς απευθύνεται στον βασιλιά των Ahhiyawa (των Αχαιών) ως «αδελφό» του (δείγμα ότι τον θεωρούσε ισοδύναμο μονάρχη). Στο κείμενο αναφέρεται ρητά ότι στο παρελθόν υπήρξαν εχθροπραξίες και πόλεμος μεταξύ Χετταίων και Αχαιών για τον έλεγχο της Wilusa (Τροίας), αλλά το ζήτημα πλέον είχε διευθετηθεί ειρηνικά. Αυτή είναι η πιο ξεκάθαρη ιστορική αναφορά ότι οι Μυκηναίοι Έλληνες πράγματι διεξήγαγαν στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Τροία. 

4. Πρόσφατες Ανακαλύψεις (2024)

Σε πρόσφατες ανασκαφές στην Τουρκία (Boghazköy), ήρθε στο φως μια νέα χετταϊκή πινακίδα. Αυτή περιγράφει επιθέσεις που δέχτηκε η Τροία (Taruiša) από τον στρατό ενός ηγεμόνα των Ahhiyawa. 

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι η πινακίδα αναφέρει λουβιακά λαϊκά τραγούδια της εποχής που θρηνούσαν για την καταστροφή της Τροίας, με μέτρο και δομή που θυμίζουν έντονα την πρώιμη ελληνική επική ποίηση, αποδεικνύοντας ότι η καταστροφή της πόλης είχε γίνει αντικείμενο θρύλων στην Ανατολία πολύ πριν γράψει ο Όμηρος. 

Το Συμπέρασμα των Ιστορικών

Οι Χετταϊκές πηγές αποδεικνύουν ότι δεν υπήρξε μόνο ένας «Τρωικός Πόλεμος» διάρκειας 10 ετών, όπως περιγράφει ο μύθος, αλλά μια σειρά από συνεχείς συγκρούσεις, επιδρομές και εξεγέρσεις που κράτησαν πάνω από έναν αιώνα (14ος-13ος αιώνας π.Χ.). 

Υπάρχει ο αινιγματικός πολέμαρχος Piyama-Radu (κάποιοι τον συνδέουν με το όνομα του Πριάμου).

Οι Μυκηναίοι Έλληνες προσπαθούσαν διαρκώς να αποσπάσουν την πλούσια Τροία από τη σφαίρα επιρροής της Αυτοκρατορίας των Χετταίων. Ο Όμηρος, αιώνες αργότερα, πήρε αυτές τις πραγματικές ιστορικές μνήμες των συγκρούσεων και τις συμπύκνωσε σε ένα ενιαίο, επικό ποιητικό έργο. 

ΖΗΝΩΝ ΠΑΠΑΖΑΧΟΣ